Odaberite jezik: Hrvatski English

Virus mumpsa

Što je to mumps?

Mumps ili zaušnjaci je u doba prije otkrića cjepiva bio uobičajena dječja zarazna bolest uzrokovana istoimenim virusom. Klinički se najčešće manifestira temperaturom, glavoboljom, umorom te oticanjem parotidnih žlijezda (parotitis). Premda su zaušnjaci benigna bolest, kod nekih oboljelih dolazi do ozbiljnih komplikacija. Aseptični meningitis razvije se u oko 15% oboljelih od zaušnjaka, encefalitis u 0,02-0,03% oboljelih, a orhitis u 20-30% oboljelih odraslih muškaraca.

Mumps se može prevenirati cijepljenjem sa živim atenuiranim cjepnim sojevima.  Prva cjepiva pripravljena su 60-tih godina 20. stoljeća, a danas je komercijalno dostupno desetak cjepnih sojeva mumpsa. Najviše se koriste Jeryl-Lynn, Urabe AM9, Lenigrad-3 (L-3), L-Zagreb te RIT 4385.

Smatra se da je virus mumpsa monotipan, te da svi cjepni sojevi pružaju dugotrajnu zaštitu protiv divljih tipova virusa. Ipak, epidemije mumpsa pojavljuju se i u dobro procijepljenim populacijama, a u nekim slučajevima postojeća neutralizacijska antitijela ne pružaju zaštitu protiv reinfekcije s heterolognim genotipom mumpsa.

Mumps je paramiksovirus

Prema morfologiji nukleokapside, genskoj organizaciji i biološkim svojstvima proteina, virus mumpsa pripada porodici Paramyxoviridae. Virusi ove porodice izolirani su kod velikog broja vrsta što ukazuje na veliku gensku raznolikost. Ovi široko rasprostranjeni patogeni su među najčešćim uzročnicima infekcija dišnih puteva i odgovorni su za visoki pobol i smrtnost u svijetu. Ovoj grupi virusa tako pripadaju respiratorni sincicijski virus, virus ospica, virusi parainfluence, metapneumovirus te dva novootkrivena emergentna virusa, Hedra i Nipah virus.

Biologija mumpsa

Genom virusa čini jednolančana, nesegmentirana RNA negativnog polariteta (-RNA), duljine 15834 nukleotida. Virus je građen od lipoproteinske ovojnice s uklopljenim glikoproteinima: hemaglutinin-neuraminidazom (HN), fuzijskim (F) proteinom te malim hidrofobnim proteinom (SH, od engl. small hydrophobic). S unutarnje strane ovojnice nalazi se matriks protein (M). Unutar ovojnice nalazi se helikalna nukleokapsida (virusna RNA vezana uz nukleoprotein (NP)) uz koju su vezani virusni fosfoprotein (P) i veliki protein (L, od engl. large). Protein L ima funkciju virusne RNA-ovisne RNA-polimeraze.

Za biologiju RNA virusa ključan je njihov veliki potencijal za kontinuiranom prilagodbom i evolucijom. Zbog prirodno velike sposobnosti uvođenja mutacija koju ima enzim RNA-ovisna RNA-polimeraza i velike populacije virusnih čestica RNA virusi pokazuju visoku razinu genetske raznolikosti. Mutacije značajno mogu utjecati na biološka svojstva virusa i dovesti do pojave novih virusa.